İçeriğe atla
Yaşar Hukuk
Ceza Hukuku3 dk okuma

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Suçlarında Kişisel Kullanım, Ticari Amaç ve Etkin Pişmanlık | TCK m. 188, 192

Giriş Uyuşturucu suçları, ceza hukukumuzun en ağır yaptırımlarıyla düzenlenen, toplumun sağlık, huzur ve güvenliğini doğrudan etkileyen suç tipleri arasındadır. Özellikle TCK m. 188 (uyuşturucu madde ticareti) ile TCK m. 192 (etkin pişmanlı

Lacivert dosya üzerinde pirinç klips ve kobalt cam ayraç

Giriş

Uyuşturucu suçları, ceza hukukumuzun en ağır yaptırımlarıyla düzenlenen, toplumun sağlık, huzur ve güvenliğini doğrudan etkileyen suç tipleri arasındadır. Özellikle TCK m. 188 (uyuşturucu madde ticareti) ile TCK m. 192 (etkin pişmanlık) hükümleri, uygulamada en çok tartışma yaratan ve sanığın özgürlüğünü doğrudan etkileyen normlardır. Bu nedenle, yargılamalarda maddi gerçeğe ulaşırken şüpheden sanık yararlanır ilkesinin titizlikle uygulanması ve suçun vasfının doğru tespiti büyük önem arz etmektedir.

⸻

  1. Suçun Niteliği ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi

Yargıtay Ceza Genel Kurulu (YCGK), uyuşturucu suçlarının değerlendirilmesinde evrensel ceza yargılaması ilkelerine dikkat çekmiştir. Özellikle: • Masumiyet karinesi (in dubio pro reo), • Kuvvetli şüphe ile yetinilmeyip kesin ve açık delil arama zorunluluğu, • Delillerin bir kısmının göz ardı edilerek hüküm kurulamayacağı

vurgulanmıştır (YCGK, 30/09/2021 T., 2019/12 E., 2021/442 K.).

⸻

  1. Uyuşturucu Maddenin Miktarına Göre Değerlendirme

Yargıtay, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kişisel kullanım amacıyla mı, yoksa ticari amaçla mı bulundurulduğunu belirlerken miktarı önemli bir kıstas olarak kabul etmektedir.

a) Eroin • Yıllık kişisel kullanım sınırı: 20 gram (Y10.CD, 13/06/2017 T., 2013/2410 E., 2017/2719 K.) • Ancak hassas terazi, fişekleme, satışa hazır halde paketleme gibi unsurlar varsa, ticari amaçlı kabul edilebilmektedir.

Örnek içtihatlar: • 1.2 gr eroin, enjektör ve kaşık: kişisel kullanım (Y10.CD, 28/04/2021 T., 2018/5492 E., 2021/5278 K.) • 31.57 gr eroin – 6 ayrı paket: ticari amaçlı bulunma (Y10.CD, 08/10/2020 T., 2019/6327 E., 2020/5233 K.)

b) Esrar • Günlük sınır: 4.5 gr • Aylık sınır: 135 gr (YCGK, 22/10/2013 T., 2012/10-1335 E., 2013/423 K.)

Örnek içtihatlar: • Evde 276 gr esrar: kişisel kullanım sınırı aşılmış, ticaret kastı varsayılmış (YCGK, 05/02/2013 T., 2012/75 E., 2013/20 K.)

c) Metamfetamin • Adli Tıp değerlendirmesi: Kişisel özellik, etki süresi ve doza bağlı analiz yapılmalıdır. Sabit bir sınır bulunmamaktadır. • 7445 sayılı yasa ile 05/04/2023 tarihinden itibaren TCK 188/4-a kapsamına alınmış ve ağırlaştırılmış ceza öngörülmüştür.

⸻

  1. Uyuşturucu Maddenin Bulundurulma Şekli

Ticari amaçla bulundurulduğu kabul edilen durumlar: • Uyuşturucunun çok sayıda küçük fişek şeklinde paketlenmiş olması, • Hassas terazi, ölçü kaşığı, kilitli poşet gibi unsurların varlığı, • Aracın gizli bölmelerinde saklanması, • Uyuşturucunun depo, samanlık gibi yerlerde gizli tutulması

Örnek içtihat: 30 paket içinde 1 gram eroin → ticaret amacıyla bulundurma kabul edilmiştir (YCGK, 06/05/2021 T., 2018/123 E., 2021/207 K.)

⸻

  1. Etkin Pişmanlık | TCK m. 192

Etkin pişmanlık, özellikle soruşturma aşamasında suçun ortaya çıkarılmasına katkı sunan sanıklar açısından önemlidir. Aşağıdaki hallerde ceza verilmez veya cezada ciddi indirim sağlanır:

a) Suç ortaya çıkmadan önce bildirim yapılması • Sanığın polise giderek uyuşturucu maddelerin yerini, suça iştirak edenleri bildirmesi → Cezasızlık uygulanır.

b) Kendiliğinden teslim • Henüz arama yokken uyuşturucu maddenin yerini kendiliğinden göstermesi → Etkin pişmanlık hükümleri uygulanır (Y10.CD, 06/04/2021 T., 2020/10808 E., 2021/4510 K.)

c) Zorla değil, serbest iradeyle ifade • Sanığın baskı altında değil, gönüllü olarak yardım etmesi gerekmektedir.

Uygulanmaz: • Arama sonucu madde bulunduktan sonra yapılan itiraflar (gecikmiştir) • Zorla alınan beyanlar

⸻

  1. Kişisel Kullanım Sınırının Aşılması Hali

Eğer ele geçen miktar, kişisel kullanım sınırını biraz aşıyorsa, diğer kriterlerle birlikte değerlendirme yapılır: • Evde ele geçmesi, sanığın beyanları, başka delil olmaması gibi unsurlar varsa hâlâ kişisel kullanım kabul edilebilir. • Ancak araçta, okul çevresinde, parka saklanmış olarak, hassas terazili yakalanmışsa → ticaret suçu kabulü ağır basar.

⸻

  1. Sonuç ve Değerlendirme

Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında, failin kastı, uyuşturucunun bulundurma amacı, miktarı, bulundurulma biçimi ve sanığın beyanları birlikte değerlendirilmeli; şüpheden sanık yararlanır ilkesi ışığında hareket edilmelidir.

Ayrıca, TCK m. 192 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri doğru uygulanırsa, hem topluma katkı sağlanır hem de adil yargılama ilkeleri güçlenir. Yargı mercilerinin bireysel özellikleri göz ardı etmeyen, nesnel ve çok yönlü bir değerlendirme ile adaleti tesis etmeleri gerekir.

İlgili makaleler

Sorunuz bu makalenin konusuyla mı ilgili? Büroya ulaşın.

İletişim