İçeriğe atla
Yaşar Hukuk
Ceza Muhakemesi3 dk okuma

Hukuka Aykırı (Usulsüz) Arama

Arama mı Dediniz? Hukukun Namusuna Dokunmayın!Av. Abdi YAŞAR“Üzümünü ye, bağını sorma” diyenlerin egemen olduğu bir sistemde, hukuk bir bahçe değil, bataklıktır.Ceza muhakemesi, sanığın yakasından tutup delile koşmak değildir. Önce delilin

Dava dosyası üzerinde kobalt büyüteç

Arama mı Dediniz? Hukukun Namusuna Dokunmayın!

Av. Abdi YAŞAR

“Üzümünü ye, bağını sorma” diyenlerin egemen olduğu bir sistemde, hukuk bir bahçe değil, bataklıktır. Ceza muhakemesi, sanığın yakasından tutup delile koşmak değildir. Önce delilin doğduğu toprağa, sonra da o toprağın kanun suyuyla sulanıp sulanmadığına bakmak gerekir. Ama ne görüyoruz? Kolluk gece yarısı, hâkim kararı olmadan, “gecikmesinde sakınca var” klişesiyle kapı kırıyor. Savcı, masa başından kalkmadan “arama yapın” diyor. Ve biz avukatlar, delilden önce hukukun cesedini kaldırmak zorunda kalıyoruz.

  1. Arama Kararı Yoksa, Arama Da Yoktur! (Güncel Yargıtay Kararlarıyla) Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.11.2005 – 2005/7-144 E., 2005/150 K.: “Sanığın evinde yapılan aramada hâkim kararı alınmadığı gibi, savcının yazılı emri de bulunmamaktadır. Bu nedenle elde edilen deliller hükme esas alınamaz.” CMK 116-117-119 diyor ki: Arama, hâkim kararıyla olur. Acilse savcının yazılı emri gerekir. Kolluk kafasına göre değil, kanuna göre hareket eder. Güncel Yargıtay Kararı Örneği: Yargıtay 21. Ceza Dairesi’nin 2023 tarihli bir kararında, “somut olayda, arama kararının gerekçesiz ve soyut olduğu, bu nedenle hukuka aykırı olduğu” belirtilmiştir. Bu karar, arama kararlarının keyfi uygulamalara karşı ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. “Hakkını aramayanın evine girilir, susan sanığın evi delil mezarlığı olur.”
  2. Önleme Araması mı? Delil Sahteciliği mi? (Arama Türlerinin Detaylandırılması) Yargıtay CGK, 25.11.2014 – 2013/9-610 E., 2014/512 K.: “Adli arama gerektiren bir olayda, önleme araması kararına dayanılarak yapılan arama hukuka aykırıdır.” Önleme Araması ve Adli Arama Ayrımı: Önleme araması, suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılan genel bir arama türüdür. Ancak, suç şüphesinin ortaya çıktığı durumlarda adli arama yapılması gerekir. Önleme maskesiyle yapılan her işlem, hukuka makyajlı darbedir. Arama Türlerinin Detaylandırılması:
  • Önleme Araması: PVSK 9. maddeye göre, suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılır. Ancak, keyfi uygulamalara açık bir alandır.
  • Adli Arama: CMK 116-119. maddelere göre, suç şüphesi varsa yapılır. Hâkim kararı veya savcı emri gerekir.
  • Kaba Üst Arama: PVSK 4/A maddesine göre, sınırlı bir yetkidir. İç çamaşırına kadar arama, adli arama kararı olmadan hukuka aykırıdır.
  1. Kaba Üst Arama mı? Psikolojik Operasyon mu? (Uygulamadaki Sorunlara Yer Verilmesi) Yargıtay CGK, 2019/96 E., 2021/401 K.: “İç çamaşırında yapılan arama, eğer adli arama kararı yoksa, hukuka aykırıdır.” Uygulamadaki Sorunlar: Ne yazık ki, kolluk güçleri bazen kaba üst arama yetkisini sınırı aşarak kullanmakta, bu da sanıkların onurunu zedelemektedir. Özellikle, iç çamaşırına kadar yapılan aramalar, psikolojik işkenceye dönüşebilmektedir. “Bir devlet bedenin içine kadar giriyorsa, önce hukuktan çıkmıştır.”
  2. Suçüstü Jokeri, Kolluğun Cebindeki Sihirbazlık Kartı Değildir (Çözüm Önerileri) Yargıtay CGK, 07.02.2017 – 2017/1054 E., 2017/56 K.: “Somut belirti yoksa suçüstü yoktur. Hâkim kararı olmadan yapılan işlem hukuka aykırıdır.” Çözüm Önerileri:
  • Arama işlemlerinin denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi.
  • Kolluk personelinin hukuka uygun uygulamalar konusunda düzenli olarak eğitilmesi.
  • Hukuka aykırı arama uygulamalarında bulunan kolluk personeli hakkında etkin soruşturma yapılması.
  • Avukatların bu gibi durumlarda nasıl davranması gerektiği, hangi yasal yollara başvurabileceği gibi konularda bilgiler verilmesi.
  1. Delil Hukuka Aykırıysa, Karar da Ayıptır (Avukatların Rolü) Yargıtay 20. Ceza Dairesi, 19.03.2018 – 2018/643 E., 2018/1456 K.: “Hukuka aykırı deliller hükme esas alınamaz. Başka delil yoksa beraat kararı verilir.” Avukatların Rolü: Avukatlar, ceza muhakemesi sürecinde hukukun üstünlüğünü korumakla görevlidir. Hukuka aykırı arama işlemlerine karşı çıkmalı, delillerin hukuka uygunluğunu sorgulamalı ve müvekkillerinin haklarını savunmalıdır. SONUÇ YERİNE: Biz Hukuku Savunmuyoruz, Hukuku Hatırlatıyoruz Bu ülkede bazen cübbe giyenler bile hukuku unutur. Biz hatırlatmak için buradayız. Arama, sadece maddi delile değil, hukukun namusuna dokunmaktır. Ve biz, “aramayı yapan kim?” değil, “kararı kim verdi?” diye sorarız. Çünkü aramanın meşruiyeti, icraatında değil, iradesindedir. “Delil, sanığın cebinden çıktıysa, önce devletin nereden girdiğine bakılır.”

İlgili makaleler

Sorunuz bu makalenin konusuyla mı ilgili? Büroya ulaşın.

İletişim