İçeriğe atla
Yaşar Hukuk
Ceza Hukuku2 dk okuma

Adaletin Çeperindeki Hayatlar: Roman Vatandaşların Eğitim ve Suç Kıskacında Yaşam Mücadelesi

“Ben onların arasında bir misafir değilim. 11 yıldır, o sokaklarda, o evlerde, o hikâyelerin içindeyim. Avukatlarıyım, sırdaşıyım, bazen abi, bazen tek başına kalan bir çocuğun son umuduyum. Roman vatandaşlarımız hakkında konuşacaksak; kita

Lacivert dosya üzerinde pirinç klips ve kobalt cam ayraç

“Ben onların arasında bir misafir değilim. 11 yıldır, o sokaklarda, o evlerde, o hikâyelerin içindeyim. Avukatlarıyım, sırdaşıyım, bazen abi, bazen tek başına kalan bir çocuğun son umuduyum. Roman vatandaşlarımız hakkında konuşacaksak; kitaplardan değil, sokaktan başlayalım.” — Av. Abdi Yaşar

  1. Görünmez Eşitsizlik: Roman Vatandaşlar ve Sistemik Dışlanma

Türkiye’de Roman olmak, sadece bir kimlik değil, çoğu zaman bir dışlanmışlık halidir. Müzikle, dansla, sokakla anılan bu halkın, sistemin dışında bırakılmış çocukları var. Bu çocuklar yoksulluğun tam ortasında doğuyor, eğitim kapılarından içeri giremiyor, sosyal desteklerden nasibini alamıyor. Ve sonra bir gün, bir adliye koridorunda “Sanık” yazıyor dosyada isimlerinin önünde.

Bu bir kader değil, bu politik bir tercihin sonucudur. Çünkü eğitim vermezsen, barınma hakkını tanımazsan, istihdam imkânı yaratmazsan; o çocuklar sana değil, sisteme yabancılaşır. Sisteme yabancılaşan birey, bir süre sonra sistemin düşmanına dönüşür.

  1. Eğitimden Uzak, Adalete Uzak

Roman çocuklarının önemli bir bölümü okuldan erken yaşta kopuyor. Kimi zaman ekonomik sebeplerle, kimi zaman da toplumda karşılaştıkları ayrımcılıktan dolayı. Bu çocuklar, okul yerine sokakta öğreniyor hayatı. Ve sokak her zaman öğretmenlik yapmaz; bazen hâkim olur, bazen cellat.

Devletin eğitimdeki yetersizliği, sadece pedagojik bir sorun değil, hukuki bir zaafiyettir. Çünkü eğitimden kopan birey, suça daha açık hale gelir. Ve maalesef sistem, bu kopuşun sorumluluğunu bireye yükleyip sırtını çevirir.

  1. Suç Oranı mı, Önyargı Oranı mı?

Roman vatandaşlara dair en çok duyduğumuz klişe şu: “Suç oranları yüksek.” Peki soralım: Gerçekten suç oranı mı yüksek, yoksa kolluk kuvvetleri ve yargı organları Roman vatandaşlara karşı daha mı görünür, daha mı acımasız?

Adliyede gözlemlediğim yüzlerce dosyada, Roman çocukların çok daha hızlı şüpheli haline geldiğini, daha kolay tutuklandığını, daha az tahliye edildiğini gördüm. Aynı fiili işleyen iki çocuktan biri serbest kalırken, Roman olanı içeri gönderiliyorsa burada suçun değil, algının adaleti vardır.

  1. Gözlem Değil, Yaşanmışlık

2018 yılında, Kemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı’nda yaşanan bir olay hâlâ hafızamda tazedir.

Roman bir çocuk, hiçbir ilgisi olmayan bir olay nedeniyle gözaltına alınmıştı. Olay saatinde başka bir yerde olduğuna dair açık kamera görüntülerini alıp savcının karşısına çıktım. Dedim ki: “Derhal tahliye edin. Görüntüde açıkça başka bir yerde olduğu ortada.”

Savcı bana şöyle dedi: “Biraz yatsın, tutukluluk değerlendirmede bırakırım. Alışıktır onlar, sen kendini yorma.”

“Alışıktır onlar.” İşte yargının gömleğine sinmiş ayrımcılık böyle konuşur. O çocuk “alışkın” diye biraz daha içeride kalmalıymış. Ama ben alışmadım. Ne dedim? Savcıyı hemen HSK’ya şikâyet ettim. Sulh Ceza’ya itiraz ettim. Akşamına çocuk serbest kaldı.

O çocuğun dosyası kapandı ama o savcının cümlesi benim içimde hep açık kaldı.

  1. Ne Yapmalı? • Roman çocuklar için eğitim seferberliği başlatılmalı, yalnızca zorunlu eğitim değil, nitelikli eğitim sağlanmalıdır. • Barolar bünyesinde “Roman Hakları İzleme Komisyonları” kurulmalı, bu topluluğa karşı yapılan yargısal ihlaller belgelenmelidir. • Kolluk kuvvetleri ve savcılara yönelik ayrımcılıkla mücadele eğitimleri zorunlu hale getirilmelidir. • Adalet Bakanlığı, Roman vatandaşların yargı sürecine erişimini kolaylaştıran özel destek mekanizmaları oluşturmalıdır. • Kamuoyu, medya ve hukukçular olarak şunu öğrenmeliyiz: Romanlar, yardıma değil, eşitliğe muhtaçtır.

⸻

Sonuç:

“Roman olmak bir kimliktir, sabıka değil. Bu ülkenin adaleti herkese lazımsa, en çok dışlananlara lazım. Adaletin terazisi, kimlik tartmaz; sadece hakkı tartar.”

Av. Abdi Yaşar

İlgili makaleler

Sorunuz bu makalenin konusuyla mı ilgili? Büroya ulaşın.

İletişim